Eserinizi bitirdiniz. Şimdi onu emanet edeceğiniz yeri seçmeniz gerekiyor —
ve bu karar, kitabınızın kaderini yazmaktan sonraki en belirleyici adımdır.
Bu sayfada size kendi paketlerimizi satmaya çalışmayacağız. Bunun yerine
hangi yayınevini seçerseniz seçin işinize yarayacak bir kontrol listesi vereceğiz.
Sonunda bizi seçmezseniz de doğru bir karar vermiş olun.
Önce Şunu Bilin: Üç Tür Yayıncılık Var
01
Geleneksel Yayıncılık
Yayınevi tüm masrafı üstlenir, size telif öder. Ama kabul oranı çok düşüktür —
büyük yayınevleri gelen dosyaların %1'inden azını basar ve cevap süresi aylarca sürebilir.
Tanınmış bir isim değilseniz bu kapı çoğunlukla kapalıdır.
02
Destekli (Katkılı) Yayıncılık
Yazar yayın bedelini öder, yayınevi tüm süreci yürütür ve telif ödemeye devam eder.
Kitabını gerçekten yayınlatmak isteyen yazarların çoğu bu yolu kullanır.
MST Yayıncılık bu modelde çalışır. Önemli olan bedelin karşılığında ne aldığınızdır.
03
Kendi Kendine Yayıncılık
Her şeyi kendiniz yaparsınız: editör bulmak, kapak yaptırmak, ISBN almak,
matbaayla anlaşmak, pazaryerlerine kayıt olmak, stok yönetmek. Ucuz görünür ama
zamanınızı ve öğrenme eğrinizi hesaba katmayı unutmayın.
Hiçbiri diğerinden üstün değildir. Sizin durumunuza uygun olan doğrudur.
Aşağıdaki sorular özellikle ikinci gruptaki yayınevlerini değerlendirirken işinize yarar.
Her Yayınevine Sormanız Gereken Sekiz Soru
Bu soruları sorun ve cevapları yazılı olarak isteyin. Sözlü vaatler
sözleşmede yer almıyorsa hükümsüzdür.
1. Telif oranım kaç ve sonraki baskılarda değişiyor mu?
Bazı yayınevleri ilk baskıda cazip bir oran verip sonraki baskılarda yarıya indirir.
Oranın sabit kalıp kalmadığını mutlaka sorun. Sektörde %7 ile %55 arasında çok geniş bir aralık var.
2. Sözleşme kaç yıl ve nasıl çıkarım?
Sektörün en büyük yazar mağduriyeti buradan çıkıyor. 2 yıl kilit + otomatik uzama
maddesi olan sözleşmelerde kitabınızı geri almanız çok zorlaşır. Çıkış yolunun sözleşmede
açıkça yazılı olduğundan emin olun.
3. Kitabım tam olarak nerelerde satılacak?
"Tüm platformlarda" cevabı yetersizdir. Platform isimlerini tek tek isteyin:
D&R, İdefix, Trendyol, Hepsiburada, N11, Kitapyurdu, Pazarama. Ayrıca satışa çıkmak için
bir baraj (örneğin "100 satıştan sonra") olup olmadığını sorun.
4. Satışlarımı nasıl ve ne sıklıkta görebiliyorum?
"Panelimiz var" demek yetmez. Verilerin ne sıklıkta güncellendiğini sorun.
Pek çok yayınevinde rakamlar elle giriliyor ve haftalarca gecikiyor. Anlık ve otomatik akan
bir sistem sektörde hâlâ nadirdir.
5. Telifim ne zaman ve hangi eşikte ödeniyor?
Bazı yayınevlerinde ödeme yılda bir yapılır ya da yüksek bir satış eşiği beklenir.
Eşiği rakamla sorun ve ödemenin nakit mi yoksa yalnızca hizmet kredisi olarak mı
verildiğini netleştirin.
6. Kitabımın hakları kimde kalıyor?
Fikrî ve manevi hakların size ait kalması esastır. Yayınevi yalnızca
sözleşme süresince basım ve dağıtım hakkını kullanmalıdır. Çeviri, film ve dizi
haklarının devredilip devredilmediğine özellikle bakın.
7. Gizli bir masraf var mı?
ISBN, bandrol, kargo, ek baskı, revizyon, kapak değişikliği — bunların hangisi
bedele dahil? "Sonradan çıkabilecek tüm kalemleri yazılı isteyin."
Zorunlu kitap alımı olup olmadığını mutlaka sorun.
8. Kaç kitap basılacak ve stok kimde duracak?
"Sınırsız baskı" ifadesi tek başına anlam taşımaz. Kaç adet basılacağını,
stokun nerede duracağını ve satılmayan kitapların ne olacağını sorun. Talebe göre baskı
(POD) yönteminde elinizde stok kalmaz.
Kırmızı Bayraklar
Bunlardan Birini Görürseniz Durun
- Fiyatı söylemeyen yayınevi. "Görüşelim" diyerek rakamı saklamak, pazarlıkla
yükseltme niyetinin işaretidir.
- Sözleşmeyi imzadan önce göstermeyen yayınevi. Metni evinize götürüp okumadan
hiçbir şeye imza atmayın.
- Acele ettirenler. "Bu fiyat bugün geçerli", "kontenjan doluyor" gibi baskı
cümleleri satış tekniğidir, yayıncılık değil.
- "Kesin çok satacak" diyenler. Hiçbir dürüst yayıncı satış garantisi veremez.
- Yazdığınız her şeyi kabul edenler. Hiç değerlendirme yapmayan bir yayınevi için
siz yazar değil müşterisinizdir.
- Referans göstermeyenler. Daha önce yayınladıkları kitapları ve yazarlarını
görebilmelisiniz.
Sözleşmede Mutlaka Bakılacak Maddeler
Sözleşme imzalamadan önce şu maddeleri bulun ve okuyun. Bulamıyorsanız sorun —
olmaması da bir bilgidir:
- Süre ve fesih: Kaç yıl? Otomatik uzuyor mu? Nasıl çıkılır?
- Telif hesabı: Oran neyin yüzdesi? Örnekli bir tablo var mı?
- Ödeme takvimi: Ne zaman, hangi eşikte, hangi hesaba?
- Yayın süresi: Kitap kaç günde çıkacak? Gecikirse ne oluyor?
- Haklar: Hangi haklar devrediliyor, hangileri sizde kalıyor?
- Fesih sonrası: Sözleşme bitince stoktaki kitaplar ne olacak?
- Uyuşmazlık: Anlaşmazlık halinde hangi mahkeme yetkili?
Bir tavsiye
Sözleşmeyi imzalamadan önce bir hukukçuya okutmak, ödeyeceğiniz bedelin yanında
çok küçük bir masraftır. Yayınevi buna itiraz ediyorsa bu başlı başına bir cevaptır.
Karar Verirken
Doğru yayınevi, en ucuz olan değildir. En pahalı olan da değildir.
Sorularınıza net cevap veren ve verdiği cevabı sözleşmeye yazandır.
MST Yayıncılık olarak yukarıdaki sekiz sorunun cevabını her paket sayfamızda açıkça yazıyoruz:
telif oranlarımız %25 ile %55 arasında ve sonraki baskılarda düşmez; sözleşmemiz 1 yıldır,
2 yıl kilit uygulamayız; kitabınız baştan tüm büyük pazaryerlerinde satışa çıkar; satışlarınızı
mobil uygulamanızdan anlık izlersiniz; eserinizin hakları size aittir.
Bunları burada okumanız yetmez — karşılaştırın. Aynı soruları başka yayınevlerine de
sorun, cevapları yan yana koyun. Hangi kapıdan girerseniz girin, bilerek girmiş olun.
Eseriniz için ne uygun, birlikte bakalım
Bize eserinizi gönderin; ücretsiz ön inceleme yapalım. Uygun olmadığını
düşünürsek bunu da açıkça söyleriz — kabul etmediğimiz eserler için gerekçesini yazarız.
Bu değerlendirme sizi hiçbir yükümlülük altına sokmaz.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi yayınevini seçmeliyim?
Doğru yayınevi, sorularınıza net ve yazılı cevap veren yayınevidir. Telif oranını ve sonraki baskılarda değişip değişmediğini, sözleşme süresini ve çıkış koşullarını, kitabın satılacağı platformların isimlerini, satış takibinin ne sıklıkta güncellendiğini, telif ödeme eşiğini, hakların kimde kaldığını ve gizli masraf olup olmadığını mutlaka sorun. Cevapları sözleşmede göremiyorsanız o cevaplar yok demektir.
Yayınevi seçerken nelere dikkat etmeliyim?
En önemli üç başlık: sözleşme süresi, telif oranının kalıcılığı ve gizli masraflar. İki yıl kilitleyen ve otomatik uzayan sözleşmeler sektörün en yaygın yazar mağduriyetidir. Telif oranının sonraki baskılarda düşüp düşmediğini sorun. ISBN, bandrol, kargo, ek baskı ve zorunlu kitap alımı gibi kalemlerin bedele dahil olup olmadığını yazılı isteyin.
Yayınevi kitabımı ücretsiz basar mı?
Bazı yayınevleri ücretsiz basım vaat eder ancak bunun genellikle bir karşılığı vardır: telif oranının %7–%10 seviyesine inmesi, yazardan zorunlu kitap alımı istenmesi ya da yalnızca çok az eserin kabul edilip geri kalanının ücretli pakete yönlendirilmesi. MST Yayıncılık'ın Sıfır Peşin programı değerlendirmeye dayanır ve bu koşulu açıkça belirtir; eseriniz kabul edilirse peşin ödeme alınmaz.
Yayınevi sözleşmesi kaç yıl olmalı?
Sektörde yaygın olan 2 yıl + otomatik uzama uygulaması yazarın hareket alanını daraltır. Daha esnek bir yaklaşım 1 yıllık süre ve karşılıklı onayla yenilemedir. MST Yayıncılık'ta sözleşme 1 yıldır. Hangi yayıneviyle çalışırsanız çalışın, çıkış koşullarının sözleşmede madde madde yazılı olduğundan emin olun.
Kitabımın telif hakkı yayınevine mi geçiyor?
Geçmemelidir. Eserin fikrî ve manevi hakları yazara aittir ve yazarda kalmalıdır. Yayınevi yalnızca sözleşme süresince basım ve dağıtım hakkını kullanır. Sözleşmede çeviri, film ve dizi haklarının devredilip devredilmediğine özellikle bakın; bu haklar genellikle yazarda kalmalıdır.
Yayınevleri kitabımı gerçekten değerlendiriyor mu?
Bu, yayınevine göre değişir. Hiçbir değerlendirme yapmadan her eseri kabul eden bir yayınevi için siz yazar değil müşterisinizdir. Bir ön inceleme yapılması ve gerekirse gerekçeli olarak olumsuz cevap verilmesi, o yayınevinin yayın kalitesini önemsediğinin göstergesidir.